รัฐบาลดิจิทัล การมีส่วนร่วม และวิธีคิดข้ามศาสตร์

วันนี้มีบรรยายพิเศษให้นักศึกษารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในหัวข้อ “Digital Government and Public Policy Participation” ผมเคยมาบรรยายให้หลักสูตรนี้หลายครั้งแล้ว งานวิจัยของผมมีทั้งด้านคอมพิวเตอร์และเรื่องทางรัฐศาสตร์ สองสาขานี้จึงมาเจอกันอยู่เรื่อย ๆ ครับ เรื่องหนึ่งที่อยากชวนคุยวันนี้คือ ข้อมูลและวิธีคิดเชิงคำนวณกำลังแทรกอยู่ในแทบทุกสาขา โดยเราไม่จำเป็นต้องเขียนโปรแกรมเองเสมอไป เมื่อ AI เขียนโปรแกรมได้มากขึ้น คนที่มีความรู้เฉพาะด้านก็มีเครื่องมือใหม่มาช่วยทำงาน ขณะเดียวกัน คนคอมพิวเตอร์ก็ต้องเข้าใจปัญหาของสาขาอื่นให้ลึกขึ้นด้วย ทั้งสองฝั่งน่าจะขยับเข้าหากันครับ ช่วงนี้คงเป็นระยะเปลี่ยนผ่าน แต่ผมคิดว่าคนที่มีพื้นฐานแน่น คิดเป็น และพร้อมเรียนรู้ จะใช้ AI ต่อยอดไปจัดการปัญหาที่ซับซ้อนได้ดีขึ้น เพราะหลายสาขามีวิธีคิดพื้นฐานร่วมกัน ทั้งการตั้งคำถาม การพิจารณาหลักฐาน การให้เหตุผลภายใต้ความไม่แน่นอน และการเข้าใจข้อจำกัดของคำตอบ เนื้อหาสำหรับนักศึกษารัฐศาสตร์วันนี้จึงมีตั้งแต่ - รัฐบาลดิจิทัลต่างจากรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์อย่างไร - โครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูล กฎหมาย และสิทธิของประชาชน - กรณีศึกษาคนละครึ่งในฐานะนโยบายที่ดำเนินการผ่านระบบดิจิทัล - คุณภาพข้อมูล metadata และปัญหาของข้อมูลสำรวจหลายปี - แนวคิดของ Bayes และการปรับความเชื่อเมื่อมีหลักฐานใหม่ - เหตุใดการหารูปแบบจากข้อมูลจึงต้องอาศัยคนตีความ - การมีส่วนร่วมตั้งแต่การรับฟังจนถึงการร่วมตัดสินใจ - Decidim งบประมาณแบบมีส่วนร่วม และความเสี่ยงของ civic technology คำถามที่มักตามมาคือ ทำไมต้องรู้เรื่องเหล่านี้ ไม่รู้ได้ไหม ผมว่าเรายังตัดสินได้ยากว่าความรู้เรื่องหนึ่งไม่จำเป็น หากยังไม่เคยเห็นว่ามันเชื่อมกับปัญหาที่เราสนใจอย่างไร การเรียนพื้นฐานจึงช่วยให้เรามองเห็นทั้งคำถามและทางเลือกที่เดิมอาจนึกไม่ถึง เท่าที่ได้เห็นจากลูกชายที่ไปเรียนต่างประเทศ ห้องเรียนก็ยังเต็ม นักศึกษายังเรียนวิชาพื้นฐานกันอยู่ครับ เพียงแต่วันนี้มีผู้ช่วยที่เก่งขึ้นมาก และนั่นยิ่งทำให้การคิด ตั้งคำถาม และตรวจคำตอบสำคัญขึ้น ส่วนวันนี้ผมจะปรุงเรื่องคอมพิวเตอร์กับรัฐศาสตร์ออกมาเป็นรสชาติแบบไหน เดี๋ยวให้นักศึกษาช่วยชิมครับ 555