นโยบายวิจัยต้องมีคนทำ และเปิดทางให้เอกชนร่วมลงทุนตั้งแต่ต้น

ประเทศเราไม่เคยขาดนโยบายวิจัยครับ พอมีคนเก่งคนใหม่เข้ามา ก็หยิบแนวคิดดี ๆ จากต่างประเทศมากำหนดเป้าหมายใหม่ ว่าเราจะต้องทำอะไร จะไปให้ถึงไหน แต่คำถามที่ไม่ค่อยได้คิดกันจริงจังคือ แล้วใครจะเป็นคนทำ? ผมเดาว่า ภาพในหัวของคนกำหนดนโยบายก็คงเป็นนักวิจัยในหน่วยงานรัฐอย่าง สวทช. หรืออาจารย์มหาวิทยาลัย ซึ่งคนคิดนโยบายเองก็มักมาจากแวดวงเดียวกัน สิ่งที่ขาดจึงไม่ใช่แนวคิดใหม่ แต่คือการให้ความสำคัญกับ “คน” และเข้าใจว่าคนในแต่ละตำแหน่งมีหน้าที่ต่างกัน อาจารย์มหาวิทยาลัยมีหน้าที่หลักในการผลิตบุคลากร งานวิจัยต้องสร้างทั้งความรู้และคน เป็นกระบวนการฝึกให้นิสิตตั้งคำถาม ค้นหาคำตอบ และเติบโตเป็นนักวิจัย ไม่ใช่มองอาจารย์เป็นโรงงานผลิตบทความหรือต้นแบบสินค้าอย่างเดียว ส่วนหน่วยงานวิจัยของรัฐก็ควรรับผิดชอบโจทย์สำคัญของประเทศ ทั้งปัญหาเร่งด่วน เฉพาะหน้า และระยะยาว โดยเฉพาะเรื่องที่เอกชนไม่มีแรงจูงใจจะลงทุน หรือเกินกำลังที่จะทำเอง รวมถึงการสร้างความรู้และโครงสร้างพื้นฐานที่ประเทศจำเป็นต้องมี ไม่ได้หมายความว่าแต่ละองค์กรไม่ต้องตอบนโยบายรัฐนะครับ แต่ตำแหน่งงานและองค์กรเหล่านี้มีอยู่เพราะความต้องการพื้นฐานของสังคม จะเปลี่ยนนโยบายกี่รอบก็ต้องเข้าใจหน้าที่เหล่านี้ก่อน แล้วถ้าถามว่า ใครควรเป็นเจ้าภาพหลักของงานวิจัยเพื่อสร้างนวัตกรรมเชิงพาณิชย์? สำหรับผมคือ “ภาคเอกชน” ครับ เพราะเขาเห็นภาพธุรกิจ ตั้งแต่ความต้องการของลูกค้า ต้นทุน การผลิต ไปจนถึงการขายและการแข่งขัน เขาจึงควรมีส่วนตั้งโจทย์ คิด และลงทุนตั้งแต่ต้น ทุกวันนี้เรามักให้นักวิจัยรัฐทำต้นแบบขึ้นมาก่อน แล้วค่อยเอาไปเร่หาเอกชนให้รับช่วงขยายผล ถ้าพร้อมขายและเห็นกำไร เขาก็อาจรับไป แต่ถ้ายังต้องลงทุนพัฒนาอีกมาก ยังต้องหาตลาด และยังไม่รู้ว่าจะคุ้มหรือไม่ เป็นผมก็คงหยิบเครื่องคิดเลขมาคำนวณความเสี่ยงก่อนเหมือนกัน ภาพของการทำต้นแบบแล้วหาคนรับช่วงต่อ ได้บ้าง ไม่ได้บ้าง จึงเห็นกันจนเบื่อ ภาครัฐควรหันมาให้ความสำคัญกับคนที่มหาวิทยาลัยผลิตออกไปทำงานในภาคเอกชนด้วย ทำอย่างไรให้คนเหล่านี้มีโอกาสใช้ความรู้ คิด ทดลอง และพัฒนานวัตกรรมในองค์กรของตัวเอง โดยใช้ความเข้าใจปัญหาหน้างานและตลาดที่เขามีอยู่ ใช่ครับ เอกชนจำนวนหนึ่งรับความเสี่ยงจากงานวิจัยไม่ไหว นั่นแหละคือโจทย์ของรัฐ: ทำอย่างไรให้เอกชนสามารถรับความเสี่ยงและกล้าลงทุนกับงานวิจัยได้? มีคนให้พอ มีทุนร่วมสนับสนุน มีเครื่องมือและสถานที่ทดลอง มีที่ปรึกษา มีความร่วมมือกับมหาวิทยาลัยและต่างประเทศ มีกลไกแบ่งเบาความเสี่ยง โดยเอกชนต้องร่วมลงทุนและรับผิดชอบด้วย นี่คือกลไกที่ภาครัฐควรสร้างให้ทำงานได้จริง ถ้าเรายังหวังว่า แค่ตั้งเป้าหมายสวย ๆ จัดงบประมาณมาก้อนหนึ่ง แล้วให้อาจารย์กับนักวิจัยรัฐไปทำ สุดท้ายจะได้เทคโนโลยีใหม่ที่สร้างธุรกิจและเปลี่ยนประเทศได้เอง ก็คงได้เอาผลงานตีพิมพ์ไปจัด ranking กันต่อแหละครับ -- ปล. ขอบคุณแฟนคลับส่งประเด็นมาให้เขียนครับ ไม่รู้ตอบโดนใจหรือเปล่า