เมื่อ Buffer ของครอบครัวหมดลง คนรุ่นใหม่จะพึ่งใคร

เมืองไทยจะมีการประท้วงแบบฝรั่งเศสไหม? เห็นข่าวฝรั่งเศสแล้วก็อดคิดถึงเมืองไทยไม่ได้ ว่าอีกหน่อยเราจะเจออะไรแบบนี้หรือเปล่า ผมว่าโครงสร้างสังคมเราต่างจากเขาพอสมควร เด็กไทยระดับมัธยมส่วนใหญ่ยังไม่ต้องเผชิญปัญหาปากท้องโดยตรง ปัญหาจริง ๆ จะเริ่มตอนเรียนจบมหาวิทยาลัย ว่าจะหางานอะไรทำ เงินเดือนเท่าไร แล้วจะเลี้ยงตัวเองได้ไหม แต่เด็กไทยยังมี Buffer คือครอบครัว ไม่มีงานก็อยู่บ้าน ได้งานแต่เงินเดือนไม่พอก็อยู่บ้าน ตกงานก็กลับบ้าน พ่อแม่ยังช่วยได้ก็ช่วยกันไป ข้อดีคือคนไทยยังมีที่พึ่ง แต่ข้อเสียคือปัญหาการว่างงานถูกซ่อนไว้ในครอบครัว รัฐอาจไม่รู้สึกว่ามันรุนแรง เพราะคนตกงานไม่ได้ออกมานอนข้างถนน แต่กลับไปนอนบ้านพ่อแม่ ⸻ แล้วถ้าวันหนึ่งครอบครัวช่วยไม่ไหวล่ะ? ผมว่าจุดตายอยู่ที่สุขภาพ พ่อแม่อาจเลี้ยงลูกที่เรียนจบแล้วได้อีกหลายปี แต่ถ้าคนหาเงินหลักป่วยหนักสักครั้ง รายได้หาย เงินเก็บร่อยหรอ คนดูแลก็อาจต้องหยุดทำงาน จากเดิมพ่อแม่เลี้ยงลูก กลายเป็นลูกต้องเลี้ยงพ่อแม่ ทั้งที่ยังเลี้ยงตัวเองไม่รอด และเรื่องนี้อาจหนักขึ้นเพราะ AI AI ไม่จำเป็นต้องทำให้อาชีพไหนหายไปทั้งหมด แค่ทำให้บริษัทจ้างคนน้อยลงก็พอ โดยเฉพาะงานระดับเริ่มต้นที่เด็กจบใหม่เคยใช้เก็บประสบการณ์ เมื่อก่อนรับเด็กใหม่มาฝึกงานพื้นฐาน วันนี้อาจใช้คนมีประสบการณ์ไม่กี่คนทำงานกับ AI แล้วเด็กจบใหม่จะไปเก็บประสบการณ์ที่ไหน? ⸻ ที่น่าห่วงกว่านั้นคือ โครงสร้างเศรษฐกิจไทยเอง เราถนัดซื้อเทคโนโลยีมาใช้ มากกว่าจะสร้างเทคโนโลยีเอง ทำธุรกิจแบบซื้อมาขายไป เน้นท่องเที่ยว อาหาร และบริการที่พึ่งแรงงานจำนวนมาก ไม่ใช่ว่างานเหล่านี้ไม่มีคุณค่า แต่เราสร้างมูลค่าเพิ่มและความได้เปรียบทางเทคโนโลยีของตัวเองได้มากแค่ไหน? ถ้าวันหนึ่ง AI หุ่นยนต์ และระบบอัตโนมัติทำให้ธุรกิจเหล่านี้ใช้คนน้อยลง เราจะเอาคนไปทำอะไรต่อ? แม้แต่วิถีชีวิตที่เราคุ้นเคย ใครจะรู้ว่าอีก 10–20 ปี ร้านอาหารข้างทางยามดึกที่มีคนยืนผัดข้าวให้กิน จะยังมีอยู่มากเหมือนทุกวันนี้หรือเปล่า เทคโนโลยีอาจไม่ได้ทำให้ร้านเหล่านี้หายไปโดยตรง แต่ต้นทุนแรงงาน รูปแบบการบริโภค และวิธีทำธุรกิจอาจเปลี่ยนไปจนเราไม่ทันตั้งตัว ⸻ แล้วคนไทยจะไปทำงานอะไร? ผมก็ดูไม่ออกจริง ๆ แต่เดาว่าคนไทยจะแห่เข้าราชการกันหนักขึ้น เพราะอย่างน้อยก็มั่นคงกว่าเอกชน ปัญหาคือคนอยากเข้ามากขึ้น แต่ตำแหน่งไม่ได้เพิ่มตาม ยิ่งตำแหน่งระดับสูงยิ่งแข่งขันกันหนัก และงานราชการเองก็หนี AI ไม่พ้น ถ้าคนเก่งจำนวนมากเลือกความมั่นคงแทนการสร้างกิจการ แล้วใครจะสร้างงานใหม่ให้ประเทศ? ⸻ แล้วสุดท้ายคนไทยจะออกมาประท้วงหรือเผาบ้านเผาเมืองไหม? ผมกลับไม่แน่ใจ ที่ผ่านมา บ้านเรามักประท้วงใหญ่เพราะความขัดแย้งทางการเมือง มากกว่าปัญหาปากท้องเพียงอย่างเดียว คนไทยไม่มีงานก็กลับบ้าน ไม่มีเงินก็ประหยัด หางานเสริม หรืออดทนไปก่อน แต่ความอดทนแบบนี้อาจไม่ใช่เรื่องดีเสมอไป เพราะสุดท้ายเราอาจมีคนอายุ 30–40 ปี ที่ซื้อบ้านไม่ได้ ไม่กล้าแต่งงาน ไม่อยากมีลูก และไม่เชื่อว่าชีวิตตัวเองจะดีกว่าพ่อแม่ ปากท้องอาจเป็นเชื้อเพลิง แต่การเมืองเป็นคนจุดไฟ ⸻ ผมไม่รู้ว่าเมืองไทยจะมีการประท้วงแบบฝรั่งเศสไหม แต่สิ่งที่น่ากลัวกว่าคือ ครอบครัวไทยกำลังแก่ลง เงินเก็บมีวันหมด ขณะที่คนรุ่นใหม่อาจต้องพึ่งพาครอบครัวนานขึ้นเรื่อย ๆ วันที่ Buffer ของครอบครัวหมดลง ใครจะมารับช่วงต่อ? บางทีเมืองไทยอาจไม่ได้มีปัญหาว่าคนจะโกรธจนออกมาเผาบ้านเผาเมือง แต่อาจเป็นประเทศที่คนค่อย ๆ หมดหวัง จนไม่คิดจะเปลี่ยนอะไรอีกแล้ว และผมว่าอย่างหลังน่ากลัวกว่า